Szanowni Państwo,

uprzejmie informujemy, iż Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” jako jedyny operator prowadzi rekrutację nauczycieli polskich i polonijnych w ramach projektu „Bon dla nauczyciela Polonijnego 2025 IRJP”.

Bardzo prosimy o rozpowszechnienie notatki prasowej wraz z grafiką na łamach Państwa mediów.

Projekt finansowany jest ze środków Instytutu Rozwoju Języka Polskiego.

Szczegółowe informacje dotyczące projektu znajdują się w regulaminie dostępnym na stronie https://pol.org.pl/dowiedz-sie-wiecej/, natomiast pytania w tej sprawie można kierować na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Harcerstwo to polski ruch społeczny i wychowawczy dzieci oraz młodzieży wzorowany (w momencie powstania) na skautingu brytyjskim, oparty o służbę, samodoskonalenie (pracę nad sobą) i braterstwo. Zasady postępowania harcerza wyznacza Przyrzeczenie Harcerskie i Prawo Harcerskie. Zasady postępowania zucha wyznacza Obietnica Zucha i Prawo Zucha. Obecnie ze względu na różnorodność skautingu na świecie i harcerstwa w Polsce harcerstwo uważa się za polską nazwę skautingu. Słowo „harcerz” w słownictwie staropolskim oznacza rycerz, harcujący konno na czele wojska.

Historia powstania polskiego harcerstwa w Grodnie zaczyna się od roku 1917, kiedy powstała pierwsza drużyna harcerska im. Stefana Batorego. Harcerze tej drużyny wyróżniali się tym, że praktycznie jako jedyna drużyna harcerska w II Rzeczypospolitej zamiast harcerskich czapek-rogatywek nosili na głowach czapki-batorówki. 

Pierwsi grodzieńscy harcerze zajmowali się oczyszczaniem swego miasta z gruzów i uporządkowaniem ulic. 

Kiedy rozpoczęła się II wojna światowa, harcerze pod dowództwem Brunona Hlebowicza dzielnie bronili Grodna przed bolszewickim agresorem. Wszystkim są znane imiona bohaterów, którzy zginęli podczas obrony Grodna: szesnastolatka – druha Janusza Budzanowskiego oraz trzynastoletniego Tadka Jasińskiego. 

Bohaterską i dramatyczną obronę Grodna w 1939 r. i życie w Grodnie podczas niemieckiej okupacji opisał w swojej książce „Grodno walczące” były grodnianin Jan Siemiński. W tym czasie wielu grodzieńskich harcerzy należało do podziemia polskiego, walczyło w szeregach Armii Krajowej. 

Powojenne lata rządów sowieckich nie dawały żadnych szans na jakąkolwiek działalność harcerską. Jednymi organizacjami młodzieżowymi w Związku Radzieckim były organizacje pionierskie i komsomolskie, które nie miały nic wspólnego ani z harcerstwem, ani ze skautingiem.

W Polsce powojennej harcerstwo uległo mocnym naciskom politycznym, przez jakiś czas nie istniało, potem zostało odnowione, ale jego działalność była wzorowana na pionierskiej organizacji Związku Radzieckiego. 

Harcerstwo polskie na Białorusi zaczęło się odradzać dopiero w 1989 roku, kiedy polska młodzież była kierowana przez Związek Polaków na Białorusi na kolonie zuchowe i obozy harcerskie do Polski. Po nawiązaniu kontaktów z polskimi harcerzami, poprzez udział w obozach harcerskich i odpowiednich kursach szkoleniowych polska młodzież z Białorusi zaczęła zakładać drużyny harcerskie w swoich miejscowościach. 

Jedną z pierwszych takich drużyn harcerskich na Białorusi była I Grodzieńska Drużyna Harcerska „Wiktoria” im. Stefana Batorego, która powstała już w 1989 r. Jej organizatorem i pierwszych drużynowym był student Akademii Medycznej w Grodnie druh Andrzej Paszenko. Niestety, po jakimś czasie Andrzej Paszenko zginął tragicznie - utonął w nurtach Niemna. 

W tym też czasie drużyny zaczęły powstawać w Lidzie, Wołkowysku, Rosi, Sopoćkiniach. 

Czytaj więcej...

27 września 2025 r. w Centrum Kształcenia Młodzieży „Kuźnia” w Warszawie odbyła się  IV edycja Archipelagu Polskości - ogólnopolskiego kongresu organizacji społecznych działających w duchu patriotyzmu i wolności, obrony wartości chrześcijańskich oraz tożsamości narodowej. Organizatorami tego kongresu są Stowarzyszenie Patriotyzm i Wolność oraz Stowarzyszenie Marsz Niepodległości.

To wyjątkowe wydarzenie połączyło stowarzyszenia, fundacje i środowiska z całego kraju – historyczne, kulturalne, edukacyjne, artystyczne czy samopomocowe – tworząc jedyną w swoim rodzaju przestrzeń wymiany doświadczeń i wspólnego świętowania polskości. 

Była obecna także delegacja Forum Polskich Inicjatyw Lokalnych Brześcia i Obwodu Brzeskiego, która  w swojej prezentacji przedstawiła cele oraz zakres swojej działalności, główne etapy jej istnienia, dorobek,  problemy oraz osiągnięcia ostatnich lat. To była dobrze wykorzystana szansa, by uczyć się z doświadczeń innych i wspólnie rozmawiać o wyzwaniach stojących przed Polską i jej przyszłością.    

W ramach wydarzenia odbyło się dwie debaty. Pierwsza dotyczyła finansowania polskich NGO z funduszy zagranicznych, druga była poświęcona znaczeniu 1000. rocznicy koronacji Bolesława Chrobrego.

Centralnym punktem kongresu była gala wręczenia prestiżowych Nagród Archipelagu Polskości, przyznawanych osobom i instytucjom szczególnie zasłużonym dla polskiej tożsamości i wspólnoty narodowej. W tym roku nagrodę główną dla osoby fizycznej otrzymał znakomity polski aktor Marcin Kwaśny.     

Archipelag Polskości 2025 był nie tylko świętem kultury, ale także impulsem do integracji lokalnej społeczności oraz promocją polskich tradycji w nowoczesnym wydaniu. Dzięki temu wydarzeniu uczestnicy mogli poczuć silniejszą więź z własnym dziedzictwem i inspirować się do dalszych działań na rzecz rozwoju polskiej tożsamości.

Red.

Szanowni Państwo,

Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego ogłasza nabór wniosków na dofinansowanie działań projektowych zaplanowanych na 2026 rok w obszarach: 

1. Struktury polonijne (w tym m.in. na: wsparcie bieżącej działalności organizacji, prawa mniejszości polskich, aktywizację gospodarczą, szkolenia, działalność sportową, wyjazdy o charakterze poznawczym do Polski) 
2. Wydarzenia polonijne – kultura i promocja Polski, dziedzictwo kulturowe i historyczne (w tym m.in. na: organizację wydarzeń o charakterze kulturalnym i historycznym, typu: spektakle teatralne, wystawy, plenery, warsztaty, konferencje, dni kultury polskiej, festiwale, koncerty, spotkania literackie, wieczory autorskie, obchody rocznic historycznych, spotkania okolicznościowe) 
3. Edukacja (w tym m.in. na: wsparcie bieżącej działalności placówek edukacyjnych, wyjazdy, inicjatywy edukacyjne, imprezy szkolne, szkolenia, wyjazdy edukacyjne i kolonie do Polski oraz w miejscu zamieszkania beneficjenta, obozy, półkolonie) 
4. Pomoc charytatywna i socjalna (w tym m.in. dopłaty do zakupu: leków, środków higienicznych i czystości, drobnego sprzętu medycznego, badań i konsultacji medycznych, żywności, dopłaty do posiłków, zapomogi losowe, dopłaty do ogrzewania, paczki świąteczne) 
5. Media i publikacje (w tym m.in. na: prasę polonijną, audycje radiowe, audycje internetowe, portale internetowe, telewizję i programy polonijne, publikacje) 

Nabór jest skierowany do organizacji polonijnych oraz polskich organizacji na Wschodzie zarejestrowanych w bazie Głównego Urzędu Statystycznego RP i nie dotyczy organizacji z Polski. 

Wszystkie niezbędne informacje znajdą Państwo na portalu internetowym Fundacji:
https://pol.org.pl/wystartowal-nabor-wnioskow-projektowych-na-2026-rok/

Srebrny Krzyż Zasługi za ponad 30-letnią działalność na rzecz odrodzenia polskości otrzymał wieloletni działacz polskiej mniejszości na Białorusi Wiesław Kiewlak.  Był wiceprezesem ZPB w latach 2001-2005 i 2005-2009,  pierwszym Przewodniczącym Związku Harcerstwa Polskiego na Białorusi w latach 1997-2001, pierwszym Prezesem Towarzystwa Młodzieży Polskiej w latach 1994-1997.

Gratulujemy nagrody i przedstawiamy artykuł Wiesława Kiewlaka pod tytułem „Zbrodnia niemieckiej żandarmerii w Jaćwiezi”.

Zbrodnia niemieckiej żandarmerii w Jaćwiezi.

Moja rodzinna wieś Jaćwieź jest położona blisko Niemna, w rejonie grodzieńskim na Białorusi. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z XVII wieku. Przed II wojną światową Jaćwieź liczyła około 500 mieszkańców i należała do powiatu augustowskiego w gminie Balla Wielka, w województwie białostockim. Na pewno wieś dalej by się rozwijała, gdyby nie II wojna światowa, która zebrała krwawe żniwo wśród mieszkańców Jaćwiezi.

W czasie II wojny światowej obszary dzisiejszej Białorusi znalazły się pod okupacją niemiecką po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki w czerwcu 1941 roku. Już na początku okupacji Niemcy rozpoczęli brutalne represje wobec ludności cywilnej, w tym Polaków, Białorusinów i Żydów. Obszar Grodzieńszczyzny, w tym Jaćwieź, znalazł się w granicach Komisariatu Rzeszy Wschód (Reichskommissariat Ostland). W regionie działały niemieckie jednostki policyjne, gestapo i żandarmeria, które prowadziły działania pacyfikacyjne, wymierzone głównie przeciwko partyzantom i osobom podejrzewanym o współpracę z ruchem oporu.

W latach 1942–1943 wzrosła aktywność partyzancka w rejonie augustowskim i grodzieńskim. Na terenach leśnych operowały grupy partyzanckie zarówno komunistyczne, jak i związane z Armią Krajową. Niemcy, w obawie przed wzrostem oporu, stosowali zasadę odpowiedzialności zbiorowej – przeprowadzali masowe egzekucje, palili wsie oraz mordowali podejrzanych o pomoc partyzantom. Jaćwieź, jako jedna z polskich wsi w tym rejonie, stała się ofiarą takich działań odwetowych.

Pierwsza akcja represyjna – lato 1942 r.

Latem 1942 r. Niemcy wtargnęli do Jaćwiezi i schwytali 10 młodych mężczyzn. Wśród zatrzymanych było trzech braci o nazwisku Kuźma: Czesław, Eugeniusz i Bolesław, a także inni mieszkańcy wsi: Bronisław Siergiej, Bronisław Aleszczyk, Stanisław Rasilewicz i jego syn (imię nieznane) oraz trzech innych mężczyzn, których nazwisk świadkowie, którzy składali zeznania w białostockiej prokuraturze na początku lat 70-tych, nie potrafili sobie przypomnieć. Aresztowanych wywieziono do Grodna, skąd żaden z nich nie wrócił. Szacuje się, że zostali rozstrzelani na Fortach w Naumowiczach – miejscu, gdzie Niemcy przeprowadzali masowe egzekucje na ludności cywilnej. Te forty twierdzy „Grodno”, zbudowanej przez Rosjan przed 1 wojną światową, stały się miejscem masowych kaźni. To tam została rozstrzelana Marianna Biernacka, która oddała życie za swoją ciężarną synową.  13 czerwca 1999 roku Marianna Biernacka została beatyfikowana przez papieża Jana Pawła II.

Czytaj więcej...

Podsumowanie kolonii letniej zorganizowanej przez Motocyklowe Stowarzyszenie Pomocy Polakom za Granicą Wschód - Zachód z Grodziska Wielkopolskiego dla młodzieży polskiej z Białorusi

    W dniach 2-9 lipca młodzież z Brześcia i Lidy miała okazję uczestniczyć w wyjątkowej, tygodniowej kolonii letniej, zorganizowanej przez Motocyklowe Stowarzyszenie Pomocy Polakom za Granicą Wschód – Zachód z Grodziska Wielkopolskiego. Program wyjazdu obfitował w liczne wydarzenia kulturalne, edukacyjne i integracyjne, które dostarczyły uczestnikom niezapomnianych przeżyć oraz poszerzyły ich wiedzę o historii i kulturze Polski.

Najważniejsze wydarzenia i atrakcje programu:

• Spotkanie integracyjne z motocyklistami przy ognisku odbyło się w pierwszy wieczór kolonii. Tutaj zostały zorganizowane 4 zastępy harcerskie, które pokazały swoje prezentacje. Wspólne ognisko, śpiewanie piosenek, tańce pod chmurką – to było doskonałe rozpoczęcie programu, który miał na celu nie tylko odpoczynek, ale integrację młodzieży oraz pracę w grupach podczas działań edukacyjnych i rozwojowych. 
• W drugim dniu kolonii, 3 lipca, młodzież wyjechała na wycieczkę do Poznania. Spacer po zabytkowej części miasta umożliwił poznanie historii i architektury Poznania, a także rozwinięcie zainteresowań turystycznych i kulturowych. Po południu młodzież po raz pierwszy odwiedziła poznańskie zoo, co dostarczyło jej wiele radości i pozwoliło na bliższe poznanie świata zwierząt.
• 4 lipca została zorganizowana Gra Harcerska poświęcona Powstaniu Warszawskiemu i Szarym Szeregom. Interaktywna forma nauki historii, która zaangażowała młodzież w poznawanie bohaterstwa i wartości patriotycznych poprzez zabawę i współpracę. Zwycięzcami zostały dwa zastępy: Białe Orły oraz Szare Szeregi.
• Tegoż 4 lipca młodzież z Brześcia i Lidy wyjechała na widowisko „Orzeł i Krzyż” w Murowanej Goślinie. To spektakularne przedstawienie historyczne, które przybliżyło widzom ważne momenty z dziejów Polski, wzbudzając dumę narodową i patriotyzm.
• Spotkanie z Bractwem Kurkowym w Śmiglu oraz wizyta na strzelnicy odbyły się 5 lipca. Uczestnicy mieli okazję poznać tradycje i zwyczaje tego historycznego stowarzyszenia, co wzbogaciło ich wiedzę o lokalnym dziedzictwie. Bezpieczne i nadzorowane zajęcia na strzelnicy pozwoliły młodzieży na zdobycie nowych umiejętności i doświadczeń związanych z odpowiedzialnym korzystaniem z broni.
• Młodzież przygotowała piękny program pieśni patriotycznych, który zabrzmiał w wyjątkowej, sakralnej atmosferze Katedry Poznańskiej 6 lipca, co dodatkowo wzbogaciło jej duchowe doświadczenia. Koncert odważnych był poświęcony 1000-leciu Królestwa Polskiego. Wieczorem odbyło się spotkanie przy ognisku na temat: „Brześć, Lida – wyspy polskości na Białorusi”. Młodzi opowiadali o polskiej historii miast, z których pochodzą.
• 7 lipca zaplanowane zostały Dzień Pizzy w Poznaniu oraz Wieczór Wyboru Zawodów i Studiów. Warsztaty robienia pizzy były przeprowadzone na najwyższym poziomie przez państwo Aldonę oraz Piotra. Zrobiona własnymi rękami pizza smakowała. Wieczór Wyborów Studiów i Zawodów w ramach kolonii letnich dla młodzieży odbył się w Nietążkowie 7 lipca br. O swoich wyborach, osiągnięciach i troskach podczas studiów opowiadali absolwenci PHSS im. R. Traugutta w Brześciu, studentka z Lidy oraz dorośli harcerze z hufca Śmigiel na czele z Komendantem druhem Krzysztofem Błaszkowskim. Nie zabrakło na spotkaniu również Pani Dyrektor Zespołu Szkół Ponadpodstawowych im. Jana Kasprowicza w Nietążkowie wraz z pani  wicedyrektor. Pani Monika Oleszak przybliżyła młodzieży kresowej warunki uczenia się zawodów z Zespole Szkół Ponadpodstawowych w Nietążkowie, w internacie którego mieszkała grupa. Spotkanie było cenną okazją do rozmów o przyszłości edukacyjnej i zawodowej młodzieży. Rozmowa przy ognisku skończyła się śpiewaniem piosenek harcerskich, pląsami, a później poczęstunkiem i dyskoteką. 
• Dzień 8 lipca młodzież spędziła w Termach Maltańskich w Poznaniu. Relaks i aktywny wypoczynek w nowoczesnym kompleksie basenów termalnych pozwoliły młodzieży na regenerację sił oraz integrację w nieformalnej atmosferze.

    Tydzień spędzony na kolonii był czasem pełnym wrażeń, nauki i zabawy. Młodzi uczestnicy wrócili do domów szczęśliwi, zadowoleni i bogatsi o nowe doświadczenia, przyjaźnie oraz wiedzę o historii i kulturze Polski. Organizatorzy z Motocyklowego Stowarzyszenia Pomocy Polakom za Granicą Wschód - Zachód z Grodziska Wielkopolskiego stworzyli wyjątkową przestrzeń do rozwoju i integracji młodzieży, która z pewnością zapadnie im w pamięć na długo. 

Redakcja

Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego ogłasza nabór wniosków stypendialnych na nabór podstawowy (pierwszy etap) w ramach zadania publicznego pn. „Program stypendialny PLus – Aktywny Student”. 

Nabór wniosków w tym etapie będzie trwał od 20 maja 2025 r. do 30 sierpnia 2025 r. 

Studenci o stypendium aplikują za pośrednictwem Systemu Rejestracji Wniosków Stypendialnych (SRWS), wypełniając elektroniczny formularz wniosku stypendialnego oraz załączając dokumenty wymienione w Regulaminie Stypendialnym § II, pkt. 3.

Link do Systemu Rejestracji Wniosków Stypendialnych

System SRWS znajduje się na stronie internetowej Fundacji w zakładce „WNIOSEK DLA STUDENTÓW”.

W przypadku problemów ze skorzystaniem z systemu SRWS prosimy o kontakt z p. Anną Plichtą:
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. oraz Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
telefon: +48 509 835 324

Redakcja