„O jutrze masz wiedzieć jedynie to, że Opatrzność Boża wstanie dla ciebie wcześniej niż słońce” Jean-Baptiste Henri Lacordaire

Ignacy Jan PaderewskiBezpośrednią przyczyną wybuchu Powstania Wielkopolskiego była wizyta w Poznaniu wybitnego pianisty, męża stanu Ignacego Jana Paderewskiego. Jego przyjazd 26 grudnia 1918 roku był okazją do zorganizowania w stolicy Wielkopolski manifestacji patriotycznej.

27 grudnia 1918 roku Polacy gromadzili się pod budynkiem Bazaru, w którym zatrzymał się Paderewski. Przed godziną 17 sytuacja wymknęła się spod kontroli. Padł pierwszy strzał - wybuchło powstanie. Walki toczyły się wiele dni, a Poznań stał się wzorem dla miast całej Wielkopolski.

ks Ignacy CzechowskiRozpoczynając naszą historię o Powstaniu Wielkopolskim na ziemi chodzieskiej, koniecznie wspomnieć należy o księdzu Ignacym Czechowskim. Na długo przed rozpoczęciem walk powstańczych rozpoczął on działania, które przyczyniły się do powrotu Chodzieży w granice Polski. Był inicjatorem założenia wielu towarzystw kulturalno-patriotycznych, Banku Ludowego, Towarzystwa Czytelni Ludowych i powstania lokalnych bibliotek. W lipcu 1918 roku nawiązał kontakt z Centralnym Komitetem Obywatelskim w Poznaniu i utworzył podobny komitet w Chodzieży, który 11 listopada 1918 roku przekształcił się w Powiatową Radę Ludową. Powiaty chodzieski, wyrzyski, czarnkowski i wieleński połączyły się w Zjednoczenie Rad Ludowych Nadnoteckich, na czele których stanął nie kto inny jak ksiądz Ignacy Czechowski.

W niniejszym opracowaniu chciałbym przedstawić trzy epizody, związane z Powstaniem Wielkopolskim. Każdy z nich jest inny, przedstawia wydarzenia, które rozegrały się na ziemi chodzieskiej w 1919 roku.

Zajęcie Chodzieży i bitwa o miasto.

W niedzielę rano 5 stycznia 1919 roku bracia Skotarczakowie z oddziałem powstańców z Rogoźna wyzwolili Budzyń. Stało się to na wskutek rozejmu zawartego z Niemcami, na mocy którego Polacy mieli zatrzymać Budzyń, Niemcy zaś Chodzież. Obu stronom nie wolno było posuwać się naprzód. Szybko zmieniająca się sytuacja i zdobywanie przez wojska powstańcze kolejnych miejscowości spowodowały, że Polacy zdecydowali się powiadomić Niemców, iż do Budzynia przybędzie ppor. Włodzimierz Kowalski. Celem jego wizyty miało być spotkanie i rozmowa dotycząca sytuacji na froncie. Po przygodach związanych z awarią samochodu ppor. Kowalski dotarł do Budzynia po północy. Otrzymawszy informację od księdza Czechowskiego, że w Chodzieży formuje się oddział powstańczy, przedstawił się jako wysłannik kilkunastotysięcznej armii powstańczej i rozpoczął rozmowę od informacji, że nie uznaje postanowień rozejmu. Polecił Niemcom, by wycofali się z Chodzieży. Delegaci niemieccy poprosili o możliwość zatelefonowania do Chodzieży. Rozmowa telefoniczna niczego nie przesądziła. Niemcy powrócili do miasta i nad ranem zadzwonili do Budzynia z informacją o wycofaniu wojska do Piły.

6 stycznia 1919 roku około godziny 4 w kierunku Chodzieży wyruszyło… 34 powstańców. Nieopodal miasta spotkali się delegacją niemiecką, której przewodniczył burmistrz Foege. Razem z Niemcami wojsko powstańcze powitał ksiądz proboszcz Czechowski, który ściskając ppor. Kowalskiego kilka razy powtarzał „Panie, na tę chwilę czekaliśmy lata, lata całe”.

Po wejściu oddziału powstańczego do Chodzieży na wieży kościelne zawieszono biało-czerwoną flagę, Kontrolę nad miastem przejęli Polacy. Ksiądz Czechowski zdymisjonował niemieckiego starostę chodzieskiego i powołał w jego miejsce przybyłego z Poznania dr Zbigniewa Jerzykowskiego. Po uroczystej mszy świętej przystąpiono do zorganizowania oddziału powstańczego. Zgłosiło się ponad 200 ochotników. Otrzymali krótkie przeszkolenie i broń po załodze niemieckiej. Radość Polaków nie trwała długo. Niemcy zorientowali się, że padli ofiarą podstępu. Postanowili odbić Chodzież. 6 stycznia w godzinach wieczornych do urzędu pocztowego zadzwonił dowódca garnizonu w Pile. Przekonany, że rozmawia z niemieckim urzędnikiem przekazał informacje o przyjeździe wyjeździe wojsk niemieckich, których zadaniem było odbicie Chodzieży. Kazimierz Pietraszak przekazał tę wiadomość ppor. Kowalskiemu. Wobec przewagi niemieckiej powstańcy wycofali się z miasta.

Dowodzący na tym terenie porucznik Włodzimierz Kowalski postanowił ponownie zdobyć miasto. Wczesnym rankiem 8 stycznia 1919 r. rozpoczęła się bitwa o Chodzież. Powstańcy zaatakowali miasto z kilku stron – od Czarnkowa, Budzynia i Margonina. Na pomoc Chodzieży naciągnęły posiłki z Obornik, Margonina, Budzynia, a także Studziec. Dowódcy i podoficerowie wszystkich oddziałów znali swoje zadania. Jednak zapomniano o łączności pomiędzy oddziałami. I ten element okazał się kluczowy, by szybko i bez większych strat zająć miasto. Atak na Chodzież był chaotyczny, nieskoordynowany. Powstańcy z Czarnkowa i Lubasza uderzyli na Chodzież godzinę wcześniej. Mimo brawury i odwagi nie mogli sprostać 2 kompaniom Grenzschutzu[1] broniącym fabryki porcelany. Dodatkowo ostrzeliwał ich samolot niemiecki. Wobec braku amunicji, przewagi Niemców oraz informacji o zaatakowaniu Czarnkowa, oddziały powstańcze wycofały się. W ich miejsce natarcie kontynuował oddział z Rogoźna. Po dwóch godzinach walk powstańcy zdobyli ulicę Strzelecką i podeszli pod dworzec kolejowy.

Atak od strony Budzynia nie doszedł do skutku. W lesie nieopodal Podanina czekali na nich Niemcy. Gdy szpica polska podeszła pod las, koloniści niemieccy otworzyli ogień z dwóch karabinów maszynowych. Strzelano też z leśniczówki. Powstańcy zaczęli cofać się, a później uciekać, porzucając broń. Ppor. Kowalski wycofał się do Budzynia. Dzięki pomocy księdza Kazimierza Stachowiaka, odział powstańczy zebrał się ponownie i wyruszył w kierunku Chodzieży.

Z kolei atak od strony Margonina oddziału obornickiego i margonińskiego zakończył się sukcesem. Po zdobyciu miejscowości Rataje, gdzie walki toczyły się praktycznie o każdy dom, powstańcy rozpoczęli natarcie w kierunku dworca kolejowego. Podczas ataku na dworzec zginął niemiecki komendant miasta kapitan Alfons Stierkorb. To załamało Niemców, którzy zaczęli wycofywać się w kierunku stojącego za stacją pociągu. Uciekających Niemców ostrzelano z karabinów maszynowych.

Podczas walk o Chodzież zginęło bądź zmarło z ran 24 powstańców, a 62 zostało rannych. Powstańcy pochowani zostali w swych rodzinnych miejscowościach – Chodzieży, Margoninie, Budzyniu, Obornikach. Straty niemieckie były większe. Oprócz poległych w walkach o miasto 48 żołnierzach Grenzschutzu, zginęło jeszcze ponad 70 osób w wycofującym się do Piły pociągu. Bitwa o Chodzież zakończyła się zwycięstwem powstańców wielkopolskich. W wyniku rozmów ze stroną niemiecką[2] ustalono, że miasto Chodzież stanie się strefą neutralną.

Przedstawiamy Wam nowy numer kwartalnika "Harcerz Brześcia".Harcerz brzescia 3 2021

W tym numerze dowiecie się o historii harcerza, księdza z Brześcia, Jerzego Rosiaka, o wymianie międzynarodowej pt. „Korzenie kultury tańca”.

Dowiecie się także o obózie historycznym IPN-ZHR, poświęconym Żołnierzom Wyklętym. Najmłodsi czytelnicy przeczytają o tym, na co wydajemy pieniądze.

Życzymy miłej lektury. 

Harcerz Brześcia № 3 2021

Redakcja kwartalnika 

 

 

 

Drodzy miłośnicy wierszy! Emilia Plater 2

Zapraszamy uczniów polskich szkół za granicą do napisania jednego wiersza na cześć Emilii Plater – bohaterki Powstania Listopadowego.  Wiersz można zgłosić do dnia 25 listopada 2021 r. na XXVI Ogólnopolski Turniej Jednego Wiersza o Laur Plateranki organizowanego przez II Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. E. Plater w Sosnowcu. 

Emilia Plater to jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci historycznych. W 1831 roku w przebraniu mężczyzny wzięła udział w walkach powstania listopadowego, by następnie poprowadzić własny oddział ochotników. Dla Polaków postać Emilii Plater stanowi wzór prawdziwej bohaterki narodowej.

Dlatego zachęcamy do udziału w turneju, aby uszanować pamięć bohaterki i podzielić się ze światem swoim talentem pisania wierszy.

 

Proszę zapoznać się z regulaminem turnieju w linku poniżej.

Regulamin

FB IMG 1633603776863Ta pierwsza publikacja informacyjna "Szlakiem Romualda Traugutta po Polesiu" pod red. Anny Paniszewej z mapą miejsc pamięci powstania styczniowego na Polesiu została wydana w roku 2012 przy pomocy Konsulatu Generalnego RP w Brześciu nakładem 100 ekzemplarzy.
 
Przyczyniła się ta publikacja do otworzenia zapomnianych miejsc martyrologii polskiej z okresu powstania styczniowego, postawienia krzyży oraz odnowienia pomników powtańców na starych cmentarzach polskich.
 
Udostępniamy pdf tego folderu, gdyż obecnie zespół redakcyjny "Harcerza Brześcia" pracuje nad drugim wydaniem tego wartościowego przewodnika. Prosimy o wszelkie uwagi, wskazówki innych odkrytych miejsc pamięci na Szlaku bojowym partii Romualda Traugutta po Polesiu w 1863 r. na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
 
 
Redakcja 

Снимок экрана 199

W 2020 roku minęła 80. rocznica masowych deportacji Polaków na Sybir. Życie około 140 tysięcy (a według różnych źródeł, ta liczba wzrasta od 400 do 500 tysięcy) obywateli polskich, mieszkających na terenie Związku Radzieckiego, zmieniło  swe życie na zawsze. Wyprowadzono ich ze swoich domów i wywieziono setki kilometrów w głąb obecnej Rosji.

Okrutnie ich traktowano, ponieważ już w drodze wielu z nich umarło. Wiele osób nie wytrwało w nieludzkich warunkach i nigdy już nie wrócili do domu.

My, jako Polska Harcerska Szkoła Społeczna im. R. Traugutta w Brześciu, szanujemy pamięć tych osób, które zostały wysłane tylko z powodu swojej przynależności do narodu polskiego. Głęboko wierzymy, że nie powinniśmy zapominać o tym, co się wydarzyło. Pielęgnujemy swoją polskość, dbamy o to, aby przekazywać swoją wiedzę młodzieży białoruskiej. Dlatego jesteśmy dumni, że mogliśmy współpracować z lubelskim oddziałem SWP oraz XXVII Liceum Ogólnokształcącym im. Zesłańców Sybiru w Lublinie, aby stworzyć jeszcze jedno  upamiętnienie wydarzeń, które miały miejsce na wschodnich obszarach przedwojennej Polski.  To jest książka pod tytułem „Zesłańcy Sybiru”.

Ta książka jest zbiorem wspomnień świadków tych wydarzeń, jednak te wspomnienia podane są w nietypowej formie, co może być ciekawe dla młodego pokolenia, do którego w większości wypadków jest skierowany nasz przekaz. 

Wydawnictwo dostępne jest w wersji PDF. Pobrać książkę można na stronie Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.  Zachęcamy do jej pobrania i przeczytania.

Natalia KALASEJ

Laurka dla bohatera plakat konkursowyDelegatura IPN w Kielcach zaprasza najmłodszych Polaków mieszkających w kraju i poza granicami do udziału w konkursie plastycznym.

Zadaniem uczestników będzie przygotowanie pracy w postaci laurki jako plastycznej formy podziękowania, uznania i hołdu, dedykowanej dowolnej postaci historycznej, która swoim zaangażowaniem na różnych polach (politycznym, militarnym, artystycznym) przyczyniła się do odzyskania niepodległości w 1918 r., bądź podczas II wojny światowej, działała na rzecz obrony suwerenności Polski na ziemiach polskich lub poza nimi. Inicjatywa ta będzie nie tylko okazją rozwijającą zdolności artystyczne dzieci, ale również stanie się formą zaakcentowania wartości patriotycznych oraz kształtowania świadomości wśród najmłodszych Polaków w kraju i na świecie.

Organizatorowi przedsięwzięcia zależy, aby poznawanie historii Polski realizowane było od najmłodszych lat, którego efekty tym razem ujęte zostaną w radosnej dziecięcej twórczości.

Konkurs skierowany jest do polskich dzieci w wieku od 4 do 12 lat mieszkających w kraju i za granicą.

Prace plastyczne przyjmujemy do 25 października 2021 r. 

Rozstrzygnięcie konkursu 11 listopada 2021 r.

Dodatkowe informacje oraz regilamin konkursu można znależć TUTAJ

 Harcerz brzescia 1 2021Zaczynamy naszą nową przygodę w tym roku. Z opóźnieniem, bo dużo się rzeczy wydarzyło, dużo zmian nastąpiło w życiu całej naszej społeczności. Najważniejsze jest, że utrzymaliśmy się na nogach, mamy siły i energię, aby szerzyć swoją wiedzę, mamy dużo do powiedzenia i dlatego prężnie działamy dalej.

Przedstawiamy nowy widok naszego kwartalnika „Harcerz Brześcia”. Zmieniliśmy nie tylko wygląd naszego kwartalnika, ale i to, jak my chcemy komunikować z Wami. Chcemy, aby każdy skorzystał z informacji, które umieszczamy w nim. Chcemy, abyście z niecierpliwością czekali na nasze nowe numery, bo przecież staramy się dla Was. Dodaliśmy nowa rubrykę „Akademia milionera” dla młodych i przedsiębiorczych. Czeka na Was też dużo niespodzianek.

Wkrótce ukażą się nowe numery, prosimy śledzić nas w mediach społecznościowych oraz na tej stronie.
Do zobaczenia wkrótce!

 

Przeczytać i pobrać pierwszy numer kwartalnika "Harcerz Brześcia" można w zakładce "Harcerz Brześcia" 

Redakcja kwartalnika "HARCERZ BRZEŚCIA"

 

IMG 08a6528a9f0f540614992a618ae32415 V9 lutego 2021 r. w 102. rocznicę wyzwolenia Brześcia z rąk niemieckich przez dywizję podlaską Wojska Polskiego A. Listowskiego odbyła się akcja memorialna ku czci kpt. Władysława Steckiewicza, straconego podczas 6-godzinnego starcia o Brześć. Władysław Steckiewicz na czele patrolu Oddziału Wileńskiego majora Dąbrowskiego dywizji podlaskiej pierwszy wkroczył do miasta. Zginął w boju przy dworcu kolejowym w Brześciu 9 lutego 1919 r.
 
Konsul Generalny RP w Brześciu Piotr Kozakiewicz złożył kwiaty i zapalił znicze na mogile bohatera oraz przybliżył obecnym okoliczności zdobycia Brześcia przez Wojsko Polskie.
 
Drużynowi II oraz III DH im. Ryszarda Snarskiego Nikita Czarnecki i Daniel Zubik oraz zastępowy Hleb Majsak pełnili wartę honorową przy grobie Władysława Steckiewicza.
 
Gł.koordynator FPIL Anna Paniszewa podziękowała drużynowemu IV DH im.ks.gen. Brzóski A. Nawodniczemu za odnowienie krzyża oraz restaurację figurki Jezusa Chrystusa na pomniku.
 
Akcja została zorganizowana z inicjatywy FPIL we współpracy z KGRP w Brześciu.
 
Anna PANISZEWA
20210207 141650Bardzo mroźnym niedzielnym rankiem 7 lutego 2021 roku, w 158 rocznicę powstania styczniowego uczniowie Polskiej Harcerskiej Szkoły Społecznej im. R. Traugutta w Brześciu zorganizowali Rajd "Drogami Romualda Traugutta".
 
52-osobowa delegacja odwiedziła Boży Dar, w którym przyszły dyktator powstania styczniowego złożył przysięgę wierności Ojczyżnie oraz objął dowództwo nad kobryńską partią powstańców. W Bożym Darze harcerze i nauczyciele odwiedzili prywatne Muzeum R. Traugutta, gdzie zapoznali się z historią życia i walki o niepodległość Polski naszego wybitnego ziomka.
Z wielkim wzruszeniem uczniowie odebrali Legitymacje uczniów polskiej szkoły z pieczątką oraz podpisem Pani Konsul Olgi Kacperczyk z KG RP w Brześciu.
 
Po zwiedzaniu Bożego Daru, harcerze udali się do Szostakowa w pobliskim rejonie kamienieckim, gdzie 16 stycznia 1826 r. urodził się Romuald Traugutt, a gdzie harcerze, nauczyciele i rodzice wybrukowali Plac Romualda Traugutta i udźwigli 6,5-metrowy krzyż ozdobny ku czci bohatera, a także umieścili metalową tablicę informacyjną o R. Trauguttcie w latach 2013-2014.
 
W drodze powrotnej do Brześcia harcerze odwiedzili miejsce spoczynku Antoniego Kaliszka, powstańca styczniowego na cmentarzu w Małych Szczytnikach, gdzie pomodlili się za duszę powstańca oraz zapalili znicze na jego grobie.
 
Dziękujęmy uczestnikom rajdu!
 
Cześć i Chwała Romualdowi Trauguttowi i Jego Powstańcom!
 
Anna PANISZEWA

Kontakt tel. +375 (33) 611-12-05 Hanna Paniszewa E-mail: forum.brzeskie@gmail.com